حضرت و پادشاهزادگان در همين تاريخ است « 94 » ، و باقى حالات و واردات آن حضرت حواله تاريخ زمان آن حضرت است . آن تاريخ در ممالك ايران به ندرت به دست مىافتد ، تا به كشور هندوستان چه رسد . مختصر از مختصر حالات زمان آن حضرت حوالهء « تاريخ نادرى » و « تذكرة الاحوال شيخ محمد على حزين لاهيجى » و تاريخ سرا پالاف و گزاف « 95 » ميرزا خليل كه در عالم انصاف قدرى از آن واقعات صحت دارد ، نمود « 96 » و ميرزا مهدى خان مورخ « تاريخ نادرى » نظر به بيم و سطوت نادرى در چشم پوشى ناچار است . شيخ حزين آنچه در ايران معاينه ديده ، نوشته . بيان واقع و آنچه در هندوستان نوشته [ با يكديگر ] اختلاف دارد . از راه زيركى اقوال اواخر « تذكرة الاحوال » خود را ، حوالهء راويان اخبار نموده و صدق و كذب را به گردن آنها گذارده ، و خامهء دو زبان از براى استحضار مطالعه كنندگان ، از مقصود خويش دور افتاده ، به مطلب مندرجه ( 120 چ ) پرداخت . مدرسه‌اى كه والدهء معظم آن حضرت در چهار باغ بهشت نشان اصفهان احداث فرموده ، حيرت افزاى ديدهء سياحان جهان و رشگ نگارخانهء

--> ( 94 ) - محمد محسن مستوفى در « زبدة التواريخ » ، ( نسخهء خطى كتابخانه دانشگاه كمبريج به شماره 113 - G 16 ، ص 220 الف ) : مىنويسد كه شاه حسين را سر بريدند و سر او به حضور احمد پاشا فرستاده شد . محمد مهدى استرآبادى نيز در « تاريخ نادرى » ( بمبئى 1849 ، ص 13 ) به ارسال سر بريده حسين صفوى به نزد احمدپاشا معترف است علت كشتن و سر بريدن حسين صفوى ، حركتى سياسىاى بود كه از جانب احمد پاشا به نفع خاندان صفوى و بر ضد اشرف افغان كه به عقيده احمد پاشا غاصب پادشاهى ايران بود ، صورت گرفته بود . اشرف به هنگام اطلاع از اين امر مهتر ايرانى خود فرهاد و دو نفر افغانى را مامور كشتن حسين صفوى كرد . گفته مىشود كه شاه حسين آخرين شب زندگى خود را در حجرهء كوچكى واقع در مدرسهء چهار باغ اصفهان گذرانيد . ( 95 ) - نسخه اصل و برلين : گذاف . ( 96 ) - مقصود گويا محمد جليل مرعشى صفوى و كتاب « مجمع التواريخ » ( تهران 1328 ) وى است كه صرفنظر از برخى موارد مبالغه آميز كه مؤلف « فوايد الصفويه » به آن اشاره مىكند ، بسيارى از نكاتى را كه ديگر مورخان از « بيم و سطوت » ذكر نكرده‌اند ، ياد آور شده است . از ميرزا جليل ديگرى نيز به عنوان مورخ ذكر شده است كه نام كاملش ميرزا خليل اموى صفوى است .